Romeo i Julia - analiza scenariusza
- Posted by Karolina on December 26th, 2006 filed in melodramat, Filmy zagraniczne
Wszyscy znamy historię nieszczęśliwej miłości dwojga kochanków z Werony. Doczekaliśmy się wielu ekranizacji sztuki Williama Szekspira - czy można jednak opowiedzieć losy Romea i Julii inaczej niż zrobili to do tej pory reżyserowie? Czy można czymś zaskoczyć współczesnego widza, który oczekuje od kina coraz więcej? A może by tak przenieść całą akcję sztuki do czasów obecnych? Pomysł może trochę szalony, ale jednak całkiem ciekawy? Tak też zrobił reżyser Baz Luhrmann, który postanowił troszkę odświeżyć sztukę sprzed ponad 400 lat.
Reżyseria: Baz Luhrmann
Scenariusz: Baz Luhrmann, Craiq Pearce
Zdjęcia: Donald McAlpine
Muzyka: Des’ree
Leonardo DiCaprio: Romeo
Claire Danes: Juliet Capulet
Brian Dennehy: Ted Montague
John Leguizamo: Tybalt
Pete Postlethwaite: Ojciec Laurence
Paul Sorvino: Fulgencio Capulet
Diane Venora: Gloria Capulet
Harold Perrineau Jr.: Mercutio
Paul Rudd (I): Dave Paris
Jesse Bradford: Balthasar
Dash Mihok: Benvolio
Miriam Margolyes: Piastunka
Vondie Curtis-Hall: Kapitan Prince
Christina Pickles: Caroline Montague
M. Emmet Walsh: Aptekarz
Zwiastun
Lecz ludzie wieki będą się smucili,
Z ust do ust niosąc w cztery świata strony
Historię dwojga kochanków z Werony
Julia, córka Capulettich…
… ma zaledwie czternaście lat gdy poznaje Romea i zakochuje się w nim. Romeo syn Montecchich, jest niewiele od niej starszy. Oboje tęsknią do miłości. Romeo zdaje się nawet, że ją przeżywa, gdyż nieszczęśliwie zakochuje się w cnotliwej Rosalinie. Dopiero spotkanie z Julią uświadomi mu jaka jest różnica między miłością a flirtem. Ich wzajemne zauroczenie i miłość pojawia się znienacka, nagłe olśnienie, jedno, drugie dotknięcie dłoni, jeden, drugi pocałunek i już wiedzą, że to miłość. Wiedzą też jednak, że ich rodzice nienawidzą się i nigdy nie zgodzą się na ten związek. Dlatego też, młodzi po kryjomu biorą ślub, po kryjomu przeżywają noc ślubną – wszystko to dzieje się tak szybko, jakby czuli, że nie mają zbyt wiele czasu…
Dramat Szekspira „Romeo i Julia” …
… powstał w 1559 roku. Jest to sztuka ponadczasowa, gdyż opowiada o sprawach i problemach uniwersalnych, mogących wydarzyć się zawsze i wszędzie. Tak właśnie odczytał tę sztukę Baz Luhrmann, reżyser współczesnej adaptacji filmowej „Romea i Julii”. Historia opowiadana przez niego dzieje się w Werona Beach. Rzecz jasna mężczyźni nie noszą przy sobie mieczy, jak u Szekspira, lecz rewolwery (Szpada 9mm), jeżdżą samochodami, ubierają się całkiem inaczej, słuchają współczesnej muzyki.
W „Romeo i Julii” głównym źródłem wstrząsu powodującego cierpienie i śmierć nie jest nigdy dobro: dobro przyczynia się do tego wstrząsu tylko przez tragiczny splot ze swoim przeciwieństwem w jednej i tej samej osobie. Głównym źródłem natomiast jest w każdym przypadku zło, i co więcej, jest to prawie zawsze zło w najpełniejszym sensie tego słowa, nie tylko jako wada, ale wyraźnie zło moralne. Miłość Romea i Julii prowadzi do ich śmierci tylko z powodu bezsensownej nienawiści ich rodziców.
Dzięki wspaniałemu reżyserowi …
… Luhrmannowi można zauważyć, że prawdziwa miłość przeobraża Romea wewnętrznie, chodź jego słowa w znacznym stopniu nadal pozostaje pod wpływem nieprzydatnej już konwencji. Równocześnie już w charakterze bohatera ujawnia się pewna popędliwość, nieopanowanie, uleganie wbrew wymogom rozsądku, zarówno gniewowi, jak i egzaltowanej rozpaczy. Spokojny i zaradny w chwilach powodzenia i szczęścia, w sytuacjach emocjonalnie skrajnych okazuje się bezsilny, niezdolny do rozwagi, a tym samym podporządkowany cudzym działaniom i planom. Dopiero wstrząs wywołany wiadomością o śmierci ukochanej czyni z zeń w pełni dojrzałego mężczyznę, a wymowność i dowcip ostatecznie ustępuje energii i determinacji w pełni ostatniego zamiaru. Wszystko co można zauważyć dzięki reżyserowi, który doskonale dobrał aktorów (czarnoskóry Mercucio) i perfekcyjnie poprowadził ich grę.
Można było zaobserwować również …
… daleko głębszą niż u Romea przemianę zachodzącą w psychice Julii. Niespełna czternastoletnia dziewczyna, dziecko biernie podporządkowujące się woli matki, nie zna miłości pod żadną, choćby konwencjonalną postacią. Niespodziewanie zakochana, w ciągu paru minut dojrzewa emocjonalnie, staje się młodziutką kobietą, szczęśliwą i szczerą w uczuciu stanowiącym teraz sens jej życia. Nagłość i skala owej przemiany czyni rolę Julii niebywale trudnym zadaniem aktorskim, któremu znakomicie sprostała Claire Danes. Julia praktyczna i zaradna, niechętna sztucznym deklaracjom Romea, szybko przejmuje inicjatywę i odrzucając konwencje pierwsza proponuje małżeństwo. Wobec kolejnych nieszczęść okazuje się silniejsza od ukochanego, odnajduje w sobie znacznie więcej hartu, aktywnie poszukując ratunku. Po śmierci Tybalta przeżywa chwilę załamania i zagubienia, rychło jednak przezwycięża słabość. Z determinacją, ale bez egzaltacji, wbrew wszystkim i wszystkiemu, wszelkimi dostępnymi środkami gotowa jest bronić miłości i zawartego małżeństwa. Opuszczona przez najbliższych walczy do końca, zaś w obliczu nieodwołalnej klęski zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią znajduje „moc w sobie wstąpienia do grobu”.
Dialogi w filmie „Romeo i Julia” …
… Buza Lurhmanna są wiernym odzwierciedleniem wypowiedzi bohaterów u Szekspira. Na początku filmu „jezyk autora ” kontrastuje z obrazem współczesnego świata, lecz w miarę oglądania filmu bohaterowie i język zaczynają stanowić nierozerwalną całość. Pod koniec seansu widz nie wyobraża sobie Romea i Julii mówiących współczesnym językiem. „Język szekspirowski” jest trudny do czytania i trudny do zrozumienia, a w wykonaniu aktorów grających w filmie oraz przeniesiony do współczesnych czasów staje się prosty i łatwy w odbiorze. Nasz świat pełen jest przekleństw i kolokwializmów, lecz po oglądnięciu „Romea i Julii” zaczyna się rozumieć potęgę i piękno słów.
Film Luhrmanna ma klasyczną budowę scenariusza …
… Tak jak tragedia Szekspira przedstawia pewien etap w życiu dwóch bohaterów pochodzących z wysokiego rodu i ich śmierć. Bohaterami są ludzie nieprzeciętni, zdolni go głębokich przeżyć, uwikłanych w konflikty, które przynoszą im cierpienie i ból. Są oni „bigger than life”, wyrastają ponad przeciętność, a jednocześnie bohaterowie podobni są do widzów, tak że każdy z nas może się z nimi utożsamić. Trzonem filmu jest akacja wywodząca się z czynów występujących postaci, a źródłem czynów – charakter bohaterów. W akcji można wyróżnić dwa rodzaje konfliktów: zewnętrzny i wewnętrzny. Konflikt zewnętrzny wyrażony jest przez walkę dwóch stron: bohatera i jego wroga, wewnętrzny zaś istnieje w duszy bohatera, w której ścierają się dwie namiętności.
Luhrmann tak jak i Szekspir ukazuje potęgę zła, jego zdolność niszczenia szczęścia i całej natury ludzkiej. Próba usunięcia zła łączy się z cierpieniem, a nawet śmiercią. A chociaż człowiek upada pokonany przez zło – nigdy nie traci swojej godności, przeciwnie – przez cierpienie ją uzyskuje. Film ukazuje wiarę w człowieka, w możliwości jego moralnego odrodzenia, a zarazem dowodzi, iż można skutecznie unicestwić zło. Decydujący wpływ na przebieg i zakończenie akcji ma przypadek. Bohaterowie przypadkowo się poznają, a zrozpaczony Romeo nie popełniłby samobójstwa, gdyby został powiadomiony o pozornej śmierci Julii.
W filmie bardziej niż w książce…
… zrezygnowano z zasady decorum. Występują tu postacie humorystyczne, sceny i dialogi przepełnione fanaberiami, komizmem. W filmie zastosowano wszystkie klasyczne reguły scenariuszowe: zwartość, jednolitość (gatunki nie są bezgranicznie mieszane), skończoność (wątki są wykończone), zależność (przypadek jest tylko na końcu w ironii dramatycznej). W „Romeo i Julii” są dwa główne punkty zwrotne: w pierwszym bohaterowie spotykają się na balu u Capulettich, w drugim „plot point” Romeo dowiaduje się o śmierci ukochanej. Oba punkty zwrotne występują w filmie kolejno między 25-30 minutą filmu i między 85-90 minutą. Film ma strukturę gradacyjną, wierzchołkową. W filmie dominuje, szczególnie w scenach spotkania kochanków, kolor niebieski, który symbolizuje ich wolność. Początek filmu został przez reżysera bardzo pomysłowo rozwiązany, epilog przedstawił jako wiadomości telewizyjne informujące nas o sytuacji panującej w Verona Beach.
Film „Romeo i Julia” Baza Luhrmanna oparty jest na klasycznych regułach scenariuszowych co sprawia, że film jest bardzo ciekawy. Skłonił mnie on do refleksji nad sensem słów „Czym jest świat bez miłości?”. Na uwagę zasługuje doskonała, dynamiczna gra aktorów, która w połączeniu z perfekcyjnym stylem Szekspira dała doskonały efekt. Scenografia i reżyseria zasługują na podziw. Luhrmann jeszcze raz udowodnił całemu światu, ze historia Romeo i Julii jest ponadczasowa.
| Moja ocena: |  |
Leave a Comment