Filmoteka Karoliny

Piękność dnia - mroczny urok podświadomości

• Posted by Karolina on September 7th, 2006 filed in dramaty, Filmy zagraniczne

Jednym z najciekawszych filmów Buñuela jest „Piękność dnia” z Catherine Deneuve. Film ten został nagrodzony na festiwalu w Wencecji Złotym Lwem. Tak jak inne dzieła tego znakomitego reżysera, film ten, po pierwszym obejrzeniu nie jest do końca zrozumiały. Widz na ogół nie rozumie jego przesłania, gdyż przyzwyczaił się do filmów logicznych z powiązaniem przyczynowo-skutkowym. Mistrz surrealizmu zmusza nas jednak do odrobiny wysiłku, byśmy się zastanowili przez chwilę, co chciał nam powiedzieć.

Reżyseria: Luis Buñuel
scenariusz: Luis Bunuel, Jean-Claude Carriere
zdjęcia: Sacha Vierny
na podstawie: powieści: Josepha Kessela
czas trwania: 101

aktorzy:
Catherine Deneuve: Séverine Serizy
Jean Sorel: Pierre Serizy
Michel Piccoli: Henri Husson
Geneviève Page: Madame Anais
Pierre Clémenti: Marcel
Françoise Fabian: Charlotte
Macha Méril: Renee
Muni: Pallas
Maria Latour: Mathilde
Marcel Charvey: Profesor Henri
Bernard Musson: Majordom
François Maistre: L’ensignant
Michel Charrel: lokaj
Iska Khan: azjatycki klient
Francisco Rabal: Hyppolite

Luis Buñuel urodził się 106 lat temu…

… lutego 1900 roku. Był bez wątpienia jednym z wielkich artystów XX wieku, który za cel postawił sobie odsłonięcie prawdziwej natury człowieka, stłamszonej przez kulturę i wychowanie. Chciał oczarować świat. Luis Buñuel kontempluje świat spostrzeżeniem proroka z innej epoki, z innego świata, w którym możliwe są jeszcze innowacja, inwencja, wolna gra wyobraźni. To on właśnie sprawił, że odkryliśmy co jest poza naszym światem – tam, gdzie na rzeczywistość nakłada się marzenie.

Buñuel jest jednym z największych filmowców …

… autorem filmów tryskających inteligencją, antyretorycznych, pełnych humoru – prawda, że humoru szczególnego. Należy do filmowców, którzy opatrywali swe filmy najładniejszymi tytułami „Dyskretny urok burżuazji”, „Widmo wolności”, „Anioły zagłady”, „Droga mleczna”, „Mroczny przedmiot pożądania”, „Piękność dnia”, „Moje ostatnie westchnienie”.

„Piękność dnia” jest historią życia Severine…

… żony szanowanego lekarza Pierre’a. Nie potrafi ona w przybliżeniu określić ani tego, „kim jest”, ani swoich pragnień. Choć szczerze kocha swojego męża, nie umie czerpać przyjemności z fizycznych z nim kontaktów, do tego nawiedzają ją sny sadomasochistyczne. Pewnego dnia dowiaduje się od pewnej damy z towarzystwa, że dla urozmaicenia swojego codziennego, nudnego życia, odwiedza ona dom schadzek. Severine postanawia odwiedzić to miejsce. Pani Anais, właścicielka domu publicznego, zachwycona urodą głównej bohaterki proponuje jej pracę pod pseudonimem „Piękność dnia”. Severine zostaje w końcu prostytutką, grając jednocześnie rolę przyzwoitej żony. Szalony romans z nieobliczalnym złoczyńcą Marcelem (Pierre Clementi), nowym kientem nie przynosi jej satysfakcji. Mężczyzna zakochuje się jednak w niej i próbuje doprowadzić do tego, by Severine była tylko jego. Sytuacja komplikuje się w momencie, kiedy dom schadzek odwiedza przyjaciel rodziny, pan Henri. Severine przerażona ucieka. Marcel śledzi ukochaną i nachodzi ją w domu. Nie mogąc pogodzić się z odrzuceniem – strzela do męża kobiety, który w wyniku urazu traci wzrok i zostaje sparaliżowany. Żywiołem tej kobiety jest raczej ciągłe udawanie, wieloznaczność istnienia, tak wspaniale uchwycone przez Catherine Deveuve.

W „Piękności dnia” niezaspokojona w małżeństwie …

… nimfomanka jest medium wiodącym w świat dekadenckiej burżuazji, skazanej przez Buñuela na śmierć w niełasce. Liczy się tu nie tyle fabuła pełna zboczeń seksualnych ile masochistyczna pasja do degradacji – obrzucanie błotem (sen głównej bohaterki). Sny odgrywają bardzo ważną rolę w życiu Severine’y, ukazując jej kondycję psychiczną. Na początku filmu widzimy powóz konny, w którym siedzi główna bohaterka z mężem. W oddali słychać dzwoneczki. Nagle powóz zatrzymuje się, dwóch stangretów wyciąga kobietę siłą i przywiązują ją do drzewa. Mąż gardzi Severine, skazuje niewierną żonę na chłostę, a później zostawia ją na pastwę niewyżytych seksualnie stangretów. W tym momencie kobieta budzi się, okazuję się, że był to tylko zły sen.

Opierając się na obserwacjach Freuda …

… można stwierdzić, ze „w marzeniu sennym zawiera się więcej niż samo życzenie dotyczące przyszłości. Ukazuje ono bowiem życzenie jako spełnione, przedstawia to spełnienie jako realne i aktualne”. Według Freuda sny są postacią zastępczą wydarzeń z dzieciństwa, od których człowiek się nie uwolnił, a ich treścią jest przeważnie wyparta seksualność.
Severine’a w dzieciństwie była prawdopodobnie molestowana seksualnie, na co wskazuje fragment w filmie, w którym jako dziewczynka jest obmacywana przez dorosłego mężczyznę. Wydarzenie to tak bardzo wpłynęło na jej psychikę, że często śnią się jej koszmary. Sny Severine’y są dość trudne do zinterpretowania, ponieważ ulegają one zamaskowaniu, gdyż w przeciwnym wypadku świadomość nie mogłaby ich akceptować. Sny paradoksalnie zakrywają zupełnie inne uczucia Severine. W śnie głównej bohaterki mąż jej jest bardzo okrutny, nieugięty, nie potrafi przebaczyć żonie. W rzeczywistości Pierre jest bardzo czułym, wyrozumiałym, kochającym mężem. Nigdy nie krzywdziłby Severine, boi się tego, że narzuca jej swoje decyzje. Marzenia senne w „Piękności dnia” splatają się często z rzeczywistością, tak że trudno powiedzieć, gdzie jest granica pomiędzy nimi. Przypomina mi to bardzo podobną scenę w filmie braci Wachowskich pt. „Matrix”. Padło tam wówczas bardzo ważne zdanie – „Gdybyś nie mógł się obudzić, jak odróżniłbyś sen od jawy?”. Bardzo trudne jest ustalenie w „Piękności dnia”, co jest jawą, a co snem, co jest rzeczywistym przeżyciem Severine, a jej nocnym marzeniem sennym. Marzenie senne daje pewnego rodzaju psychiczne spełnienie życzenia stłumionego. I tak dzieje się w przypadku Severine, której jednak nie wystarczają sny, pragnie ona urzeczywistnić je pracując jako prostytutka.

Bardzo podoba mi się scena …

… w której bohaterka zastanawia się, czy pracować w domu publicznym. Reżyser ukazuje wówczas tylko stopy Severine, jej kroki, które są niepewne, powolne – pokazuje w ten sposób, że kobieta jest niezdecydowana.

Koszmary, które nawiedzają Severine …

… kończą się w momencie, gdy jej mąż zostaje sparaliżowany i odcięty od świata zewnętrznego. Wtedy też Severine zaznaje uczucia szczęścia. Śni się jej, że z mężem wznosi toast i słyszy dzwoneczki od powozu, w którym jechała z małżonkiem w jednym z wcześniejszych koszmarów sennych. Jednak tym razem powóz jest pusty. Senne mary przestają ją nawiedzać, jest szczęśliwa.

Film „Piękność dnia” jest fantastycznym filmem, który świadczy o dużej wiedzy Buñuela na temat ludzkiej psychiki. Reżyser ukazuje nam mroczny urok podświadomości.

Moja ocena: