reżyseria: Yimou Zhang
scenariusz: Feng Li, Bin Wang, Yimou Zhang
zdjęcia: Christopher Doyle
muzyka: Dun Tan
czas trwania: 99 min

aktorzy
Maggie Cheung: Śnieżynka
Jet Li: Bezimienny
Daoming Chen: Król
Tony Leung Chiu Wai: Złamany Miecz
Donnie Yen: Niebo
Liu Zhong Yuan: Nauczyciel
Emil Lin: Bezimienny (głos)
James Hong: Król Qin (głos)
Angela Oh: Luna (Voiceover DVD/Video)
Zheng Tia Yong: Stary służący
Yan Qin: Pierwszy minister
Chang Xiao Yang: Generał

Zwiastun

Wydarzenia opisane w filmie Hero …

…zostały wysnute z jednej z wielu legend opisujących wydarzenia towarzyszące zjednoczeniu Chin w roku 221 p.n.e. Zjednoczenie poprzedził okres, nazwany w historii Chin Epoką Walczących Królestw (475-221 r. p.n.e.), kiedy podzielony na siedem części kraj stał się widownią krwawych wojen. W dziedzinie sztuki wojennej był to okres wielkiego rozwoju, zmieniła się nie tylko technika prowadzenia wojny, ale i jej filozofia.
W tym samym okresie uformował się w Chinach system feudalny i związana z nim zasada hegemonii. Król Qin, władca znany ze swej bezwzględności, ale i ambicji, wyróżniał się na tle pozostałych pragnieniem przejęcia kontroli nad całymi Chinami. Mimo wystawienia potężnych armii i budowania ogromnych murów granicznych, władcy nie byli w stanie zawiązać sojuszu przeciwko królowi Qin. Jedyną nadzieją zgładzenia tego władcy zostali wielcy wojownicy. Chińskie kroniki pełne są zapisków o wysyłanych zabójcach mających zgładzić siódmego króla. Reżyser Yimou Zhang przedstawia nam jedną z nich …..

Na początku filmu poznajemy Bezimiennego …

… mężczyznę, który został osierocony jako dziecko. Od dzieciństwa uczył się sztuki władania mieczem, by po dziesięciu latach uzyskać unikatowy styl walki. Król Qin wezwał go przed swoje oblicze, gdyż Bezimiennemu udało się zabić trzech nasłanych na władcę wojowników mających zgładzić panującego (Niebo, Śnieżynkę, Złamany Miecz). Trójka ta szkoliła się we władaniu mieczem, aby móc zemścić się na królu Qin za podbój ich rodzinnego królestwa Zhan.
Bezimienny niesie w darze królowi trzy miecze, udowadniając tym samym, że udało mu się zabić wrogów panującego władcy. W nagrodę wojownik dostaje od króla ziemie, złoto, oraz pozwolenie na zbliżenie się na odległość 10 kroków. Aby zaspokoić ciekawość władcy, w jaki sposób udało mu się zgładzić największych wrogów królestwa, Bezimienny opowiada historię swojej misji.

Reżyser Yimou Zhang przekroczył granicę zwykłego filmu …

… o sztuce walk, pogodził niezwykłą dynamikę akcji z emocjonalną głębią. Przedstawił nam ludzki dramat na tle epickiej opowieści, opowiedział nam historię o narodzinach bohatera. Mimo iż przez wieki definicja „bohatera” ewoluowała, oglądamy film o lojalności, poświęceniu, miłości, zaufaniu, kodeksie honorowym wschodnich wojowników.
Realizowany kosztem 30 mln dolarów film wyróżnia się nie tylko fabułą, ale i stroną wizualną. „Hero” to trzy wersje jednej opowieści, opowiedziane z różnych punktów widzenia, a każda z nich oznaczona została inną dominantą kolorystyczną. W filmie mamy do czynienia z sześcioma kolorami. Pięć z nich (czerń, czerwień, biel, zieleń, złoty) są w kulturze chińskiej kolorami ludzkimi, ziemskimi. Szósta barwa to kolor niebieski, który nie pasuje do koncepcji pięciu elementów, ale towarzyszy on opowieści Króla a nie Bezimiennego, bowiem jest to kolor nieba. Przepiękna stylizacja obrazu oddaje emocje i nastrój opowieści.
I tak oto pierwsza opowieść Bezimiennego dotycząca pokonania wojownika imieniem Niebo, jest pokazana w barwach czarnych. Kolor ten oznacza wodę, ale także intelektualną walkę, która rozgrywa się pomiędzy Bezimiennym a Niebem w ich umysłach. Scena w pałacu szachów jest ukłonem reżysera w stronę klasyki gatunku. Kolejna historia opowiadana przez Bezimiennego dotyczy pokonania Śnieżynki i Złamanego Miecza i jest nasycona kolorem czerwonym. Czerwień w kulturze chińskiej symbolizuje ogień, emocje, ale przede wszystkim kłamstwo. Relacja z tych wydarzeń jest przez opowiadającego całkowicie zmyślona.
Po zakończeniu tej opowieści płomienie świeczek, które oddzielały Bezimiennego od króla Qin, zaczają niespokojnie wirować. Wojownik tak bardzo chce zabić władcę, że nie potrafił ukryć swoich emocji takich jak gniew, nienawiść, pragnienie zemsty. Król Qin, który wcześniej miał do czynienia ze Śnieżynką i Złamanym mieczem, nie do końca daje jednak wiary opowiadaniom Bezimiennego i roztacza przed nim swoją rekonstrukcję zdarzeń. Historia władcy jest zdominowana przez kolor niebieski, który symbolizuje intrygę. Król Qin domyśla się, że cała misja wojownika mogła być spiskiem mającym na celu dostanie się przed oblicze panującego na odległość dziesięciu kroków. Wtedy też Bezimienny opowiada władcy prawdziwy przebieg zdarzeń, a cała historia jest nasycona kolorem białym, kolorem prawdy, poświęcenia, ale i kolorem żałoby.

Gdy Bezimienny milknie …

… król wyczuwa, że wojownik jednak się waha i nie jest do końca zdecydowany dokończyć swoją misję. Władca dowiaduje się wtedy o przekonaniach Złamanego Miecza, który przekazał Bezimiennemu trzy słowa – „pod jednym niebem”, („Narody prowadzą wojny i cierpią, tylko król Qin powstrzyma chaos, zjednoczy wszystko pod jednym niebem”). Wojownik ten wierzył, że tylko król Qin jest w stanie zjednoczyć wszystkie siedem królestw kończąc tym samym długie lata wojen i podbojów, dlatego też przed trzema laty zrezygnował z zabicia władcy. Król Qin przypomina sobie wtedy sytuację, kiedy to Śnieżynka i Złamany Miecz najechali na pałac. Opowieść ta jest zdominowana przez kolor zielony, symbol wzrostu, rozwoju, przemiany duchowej Złamanego Miecza, ale i zdrady. Porzucając wtedy misję zabicia króla, wojownik zdradził Śnieżynkę, złamał obietnicę, którą kiedyś jej złożył. Pomiędzy poszczególnymi scenami przewija się kolor złoty symbolizujący ziemię.

Wizualna strona „Hero” jest …

… jednym z największych atutów filmu. Jest to uczta dla oczu. Reżyser Yimou Zhang postąpił tu jak malarz, który roztacza przed nami przepiękne, nasycone kolorami obrazy. Dzięki uporowi twórcy filmu możemy podziwiać na ekranach miejsca, które do tej pory nie były filmowane (lasy Mongolii, pustynia Dunhuang, jezioro Jiuzhaigou). Mimo iż do tych miejsc był utrudniony dostęp (często na plan filmowy dojeżdżano trzy godziny), a warunki nie sprzyjały ekipie (sceny nad jeziorem można było kręcić tylko przez dwie godziny dziennie, kiedy tafla wody pozostawała nieruchoma), wysiłek się opłacił. Miejsca pokazywane na ekranie są magiczne, tworzą aurę mistycyzmu. Obrazy te po prostu mnie oczarowały.

Sceny walk są motorem całej opowieści…

To historia trójki wojowników wypełniających tajną misję, oraz dwojga kochanków i ich świętej przysięgi, króla który chciał zawładnąć światem i człowieka który stanął mu na drodze. Jednak film „Hero” nie jest typowym filmem kung-fu. Jest to swoista wuxia, gatunek powieści i filmów przygodowych liczący już ponad dwa tysiące lat. Bohaterami wuxia są szlachetni wojownicy, którzy posiadają nadprzyrodzone zdolności w sztukach walki, które przejawiają się tym, iż wojownika nie ograniczają prawa fizyki. Oglądając sceny walki jesteśmy świadkami swoistego baletu, przepięknego tańca, gdy walczący unoszą się ponad koronami drzew, taflą jeziora. Walka w wuxia nie jest metodą rozwiązywania konfliktów, lecz niesie ze sobą przesłanie filozoficzne. W filmie „Hero” walka mieczem jest porównana do kunsztu kaligrafii (Bezimienny po sposobie zapisania słowa miecz rozpracował sposób walki Złamanego Miecza), obie sztuki wymagają wielu ćwiczeń oraz dążą do perfekcji. Złamany Miecz uważa, że istota kaligrafii tkwi w duszy, podobnie jest z mieczem. To źródła prawdy i prostoty. Z czasem dostrzega się ich głębsze znaczenie, wieloletnie szkolenie we władaniu mieczem czyni mistrzem, ale też dostarcza wiedzy, kiedy zaprzestać przemocy. Ostatnim etapem perfekcji jest poświęcenie, które jest najwyższą formą męstwa i odwagi. Walka między wojownikami to nie tylko sprawdzian kunsztu walki, ale przede wszystkim zmagania umysłów, zmagania, które reżyser Yimou Zhang w przepiękny sposób przedstawił w filmie.

Film „Hero” opowiada o poświęceniu …

… które bohaterowie filmu są w stanie ponieść w imię ważniejszych idei. Bezimienny, którego rodzice zostali zabici przez żołnierzy króla Qin, rezygnuje z ostatecznej misji, daruje życie władcy. Wojownik zrozumiał, że cierpienia jednostki nie usprawiedliwiają cierpienia wielu, a wojna musi ustąpić ważniejszej sprawie. Jest on gotowy ponieść najwyższą cenę jaką jest życie, by król mógł zjednoczyć cały kraj i zakończyć okres wojen domowych. I tak też się stało – w 221 roku przed naszą erą władca Qin podbił i zjednoczył Chiny oraz zakończył wojnę, a dla obrony wybudował potężny mur.

Reżyser w przepiękny sposób uchwycił ducha bohatera …

Pokazał w jak zmieniają się wybory Bezimiennego, Złamanego Miecza i Śnieżynki w obliczu zmieniającej się sytuacji. Ich idee, poglądy ciągle ewoluują, gdyż wojownicy zaczynają wątpić w słuszność swoich decyzji, misji. Dopiero ta przemiana czyni zeń bohaterów. Rezygnują oni z własnych zamierzeń i poświęcają się dla dobra innych ludzi.
Bardzo cieszy mnie fakt, że film ten był nakręcony w języku oryginalnym, czyli chińskim. Tworzy to dodatkowo niezwykłą atmosferę, która dodaje autentyczności przedstawianym obrazom. Takiego zabiegu zabrakło mi na przykład w filmie „Wyznania Gejszy” przedstawiającym wydarzenia mające miejsce w Japonii, gdzie wszyscy mieszkańcy posługują się językiem angielskim.
Stylizacja obrazu oddaje emocje i nastrój natomiast muzyka wyraża jej ducha. Dopełnieniem filmu jest przepiękna muzyka autorstwa Duna Tana, którą oparł na dwóch filarach: wirtuozerii znakomitego skrzypka i porywającej energii japońskiej grupy bębniarzy. W muzyce tej można usłyszeć niemalże kolory.
„Hero” jest jednym z moich ulubionych filmów, dlatego też gorąco polecam obejrzenie jego. Po paru latach, jeśli nie będzie się już pamiętać o czym był film, to na pewno będzie się pamiętać przepiękne obrazy – dwie kobiety ubrane na czerwono walczące w deszczu złotych liści, albo walkę dwóch wojowników zawieszonych jak ważki nad taflą jeziora.

reżyseria: Marc Forster
scenariusz: David Benioff
zdjęcia: Roberto Schaefer
muzyka: Asche & Spencer
czas trwania: 99

Ewan McGregor: Sam Foster
Ryan Gosling: Henry Letham
Kate Burton: Pani Letham
Naomi Watts: Lila Culpepper
Elizabeth Reaser: Athena
Bob Hoskins: Dr Leon Patterson
Janeane Garofalo: Dr Beth Levy
B.D. Wong: Dr Ren
Isaach De Bankolé: Profesor

„Między światem żywych a światem umarłych znajduje się miejsce, w którym nie powinieneś przebywać”.

Pewnego dnia u psychiatry …

… Sama Fostera zjawia się pacjent Henry Letham informując, że w dniu swoich dwudziestych pierwszych urodzin, czyli za trzy dni popełni samobójstwo. Sam specjalizujący się w trudnych przypadkach, z pomocą swojej dziewczyny Lila’i, którą kiedyś uratował od śmierci samobójczej, stara się pomóc Henry’iemu. Zadanie z pozoru łatwe staje się walką nie tylko o życie pacjenta, ale też o jego duszę.

Podczas jednego ze spotkań Sam pyta swojego pacjenta o rany na przedramieniu:
Sam: „Skąd to?”
Henry: „Przypalam się”
Sam: „Przypalasz się? Dlaczego?”
Henry: „Przygotowuję się do piekła”
Sam: „Dlaczego sądzisz, że tam trafisz?”
Henry: „Nie wiem. Za to co zrobiłem. Co zrobię”

Henry Letham jest studentem …

… pierwszego roku na akademii sztuk pięknych. Jest osobą zdolną, bardzo wrażliwą, ale zamkniętą w sobie, wyobcowaną. Sam stara się pomóc chłopakowi i powoli wkracza w jego świat, świat, w którym trudno jest odróżnić, co jest rzeczywistością, a co nie. Henry bardzo różni się od poprzednich pacjentów Sama: potrafi przepowiedzieć opad gradu, mimo iż nic nie wskazywało na taką pogodę, wypowiada sekwencje, które później Sam słyszy z ust innych osób (przepowiednia z ciasteka z wróżbą), słyszy głosy, które zdają się nie mieć żadnego sensu. (podczas spotkania w gabinecie Henry mówi, że słyszy następujące zdania – „Nie przesunąłem ich. Wiem, że nie powinienem”, „Nie mogę już tego oglądać”, ,, Zostań ze mną, Henry. Zostań”).

Wraz z Samem udajemy się w niezwykłą podróż …

… w głąb umysłu i duszy Henry’ego. Krok po kroku poznajemy tragiczne życie studenta (stracił oboje rodziców, uważa że kogoś skrzywdził), ale też z minuty na minutę zostajemy wciągnięci w mętne wspomnienia Henry’ego i powoli tracimy orientacje co jest rzeczywistością, a co wytworem umysłu studenta. Sam spotyka ludzi, którzy od kilku lat nie żyją, ma ciągłe uczucie deja vu, jest w końcu świadkiem jak ślepy przyjaciel odzyskuje wzrok. Wszystko to sprawia, że psychiatra gubi się w tym co widzi, nie jest już pewien obrazów, które do niego docierają, wszystko zdaje się być koszmarem sennym, z którego nie można się obudzić.

Klimat filmu już od samego początku …

… jest surrealistyczny. Reżyser Marc Forster w jednym z wywiadów powiedział: „Chciałem, by widzowie od razu zdali sobie sprawę, że akcja naszego filmu nie toczy się w świecie realnym. Zależało mi, aby uświadomili sobie, że losy głównych bohaterów są z sobą nierozerwalnie związane, a ich samych czeka wyprawa w alternatywną rzeczywistość, którą rządzą wyimaginowane prawa”. To co zaintrygowało w scenariuszu Forstera to przede wszystkim przedstawiona w nim wizja świata rządzącego się własnymi prawami: „Od dawna fascynowały mnie pojęcia takie, jak postrzeganie i tożsamość. Myślę, że są one aktualne zwłaszcza dziś, gdy zewsząd otaczają nas media, ukazujące wiele różnych aspektów ‘rzeczywistości’, a postrzeganie stało się ważną częścią naszej świadomości. O tym właśnie myślałem, przystępując do realizacji” – mówi. (źródło: Filmweb http://zostan.filmweb.pl/PressbookView?id=120103&pressbook.id=3314)

„Zostań” trzeba obejrzeć …

… przynajmniej dwa razy, gdyż po pierwszym seansie nie jesteśmy w stanie odnotować wielu szczegółów, które są istotne dla tego obrazu. „Stay” trzeba zacząć interpretować, od końcowej sceny, która odpowiada na prawie wszystkie pytania rodzące się podczas oglądania. Wszystko to, co widzimy i słyszymy podczas 80 minut poprzedzających finałową scenę, to obrazy i dźwięki zarejestrowane przez Henry’ego Letham’a, w chwili wypadku, które przeplatają się z jego wspomnieniami (w jednym z samochodów płacze dziecko, odgłos tego płaczu często towarzyszy Samowi). W tak wykreowanej rzeczywistości spotykamy ludzi, którzy są świadkami wypadku na moście, oraz słyszymy odgłosy, które towarzyszą feralnemu wydarzeniu. Foster spotyka matkę z dzieckiem, które pyta: „Mamo czy on umrze?”, to pytanie zadaje chłopiec na moście widząc rannego Henry’ego. Wśród gapiów jest para staruszków, która po chwili przyglądania się stwierdza „Nie uda mu się” i odchodzi – te same postaci możemy zobaczyć we wspomnieniach Letham’a gdy jest w aquaparku – w szybie odbija się para staruszków, a mężczyzna wypowiada tę samą kwestię. Gdy Sam odsłuchuje wiadomość nagraną na automatycznej sekretarce, słyszy własny głos: „Henry słuchaj mojego głosu, zostań ze mną”. Jest to tylko kilka przykładów powiązań zdarzeń mających miejsce na moście z tym, co widzi Sam w wyimaginowanym świecie Henry’ego.

Jedną z moich ulubionych scen w tym filmie jest scena, w której Henry siedzi w klubie Peep-O-Rama, a na telebimach lecą fragmenty jego życia. Pokazywany jest most, na którym doszło do wypadku, jego zdjęcia z dzieciństwa, z ukochaną Atheną. Jest to moment, w którym obrazy z życia przelatują Henry’emu przed oczami.

Głównymi bohaterami wyimaginowanego świata Letham’a …

… są Sam Foster i Lila Culpepper, osoby będące najbliżej Henry’ego w momencie śmierci. Wydaje mi się, że umysł Henry’ego właśnie u tych osób szuka pomocy, przebaczenia za to co się stało, dlatego tworzy nieistniejący świat. „Zabiłem swoją matkę i ojca. Pójdę do piekła. Może już tam jestem, nie wiem” – zwierza się Samowi. Henry wini się za wypadek w którym zginęli jego najbliżsi, dlatego w jego pokoju wszystkie ściany są zapisane przez dwa słowa „forgive me” (wybacz, wybaczcie mi). Jak mantrę powtarza w kółko, że nie chciał nikogo skrzywdzić.

Henry powraca ciągle do Sama szukając u niego pomocy, jednak w pewnym momencie role obu bohaterów ulegają odwróceniu – Sam staje się pacjentem, a Henry lekarzem. Desperacka próba pomagania ludziom ujawnia skrywane przez Fostera lęki przed przeszłością. Henry nie jest więc jedyną osobą która szuka odkupienia. Bardzo istotna jest tutaj rola Culpepper, dla której Sam był opiekunem i przewodnikiem, a która to staje się dla niego podporą w walce Fostera o życie Henry’ego, staje się jego aniołem.

W filmie możemy znaleźć …

wiele ciekawych szczegółów – widzimy w jednej ze scen kilku przechodniów tak samo ubranych, trzymających w rękach to samo (niestety nie wiem co to może oznaczać), a nazwisko głównego bohatera - Letham - jest anagramem nazwiska innego głównego bohatera - Hamleta. Obie postacie żyją w na pograniczu dwóch światów, zatracając powoli świadomość co jest rzeczywistością a co nie. Ulubioną kwestią Atheny, dziewczyny Henry’ego, ze sztuki „Hamlet”, jest kwestia „O, Boże! Ja bym mógł być zamknięty w łupinie orzecha i jeszcze bym się sądził panem niezmierzonej przestrzeni, gdybym tylko złych snów nie miewał”. Jest to odniesienie do obrazów i głosów które słyszy Henry, a których nie rozumie i które to przerażają go.

Zupełnie nie rozumiem dlaczego film ten mimo tak gwiazdorskiej obsady i pomysłu nie odniósł ani kasowego, ani artystycznego sukcesu. W swoim filmie Forster pokazuje, jak każdy z nas buduje sobie własny świat z „nieliniowego kolażu ulotnych wspomnień, chwil, uczuć, myśli, lęków i nadziei”.

W dziele Forstera wieloznaczny jest nawet tytuł …

… – słowo ”zostań” ma wiele znaczeń i nasuwa liczne skojarzenia: ”Dla mnie to słowo oznacza przede wszystkim silną potrzebę. Nikt nie chce, by zostawili go przyjaciele; nikt nie chce zostawić tych, których kocha. Ta potrzeba łączy wszystkich bohaterów filmu, bo każdy z nich pełni ważną rolę w alternatywnej rzeczywistości, w której się obraca” – mówi.

Moja ocena:

reżyseria: Darren Lynn Bousman
scenariusz: Leigh Whannell
zdjęcia: David A. Armstrong
muzyka: Charlie Clouser
od lat: 18
czas trwania: 107

Tobin Bell: John Kramer / Jigsaw
Shawnee Smith: Amanda
Angus MacFadyen: Jeff
Bahar Soomekh: Dr Lynn Denlon
Dina Meyer: Kerry
Donnie Wahlberg: Eric Matthews
Mpho Koaho: Tim
Barry Flatman: Sędzia Halden
Lyriq Bent: Rigg
J. LaRose: Troy
Debra McCabe: Denica Scott
Costas Mandylor: Hoffman
Betsy Russell: Jill
Jane Luk: Pielęgniarka
Stefan Georgiou: Dylan

Zwiastun

Druga część filmu „Piła” …

… kończy się ucieczką psychopatycznego Jigsawa, autora wymyślnych gier, w których stawką jest życie lub śmierć uczestnika „zabawy”. Jigsaw jest śmiertelnie chory, więc jako swoją pomocnicę i być może następczynię wybiera Amandę, która przeżyła jego grę w pierwszej części filmu. Dziewczyna pomaga swojemu mistrzowi przy ostatnim sprawdzianie, który ma przejść Jeff, mężczyzna, który stracił syna potrąconego przez samochód. Po śmierci dziecka mężczyzna załamał się, odtrącił od siebie córkę, żonę, i żyje nadzieją zemszczenia się na sprawcy wypadku, oraz na wszystkich tych, którzy spowodowali, że morderca jego dziecka uniknął srogiej kary. Gra stworzona przez Jigsawa zakłada, że mężczyzna będzie spotykał w labiryncie fabryki, w której został uwięziony, ludzi, którzy przyczynili jego zdaniem do łagodniej kary sprawcy wypadku. Tylko od Jeffa będzie zależało czy pomoże napotkanym osobom, czy im wybaczy tchórzostwo (Jeff spotyka kobietę, która była świadkiem wypadku, lecz nie chciała zeznawać w procesie), brak rzetelności w badaniu przebiegu zdarzeń (w drugim pokoju jest uwięziony sędzia), oraz odebranie ukochanej osoby (w ostatnim pomieszczeniu znajduje się sprawca wypadku).

Jigsaw i Amanda starają się nauczyć Jeffa…

… przebaczania, dlatego pozwalają mu być panem i władcą życia kolejno spotykanych osób. To od niego będzie zależało czy owe osoby zginą w mękach czy też wybaczy im i pomoże. Zadanie Jeffa ma go odmienić, pokazać mu ile traci żyjąc chęcią zemsty. Lekcja życia od Jigsawa jest jednak mało przekonująca i mało skuteczna.

Reżyser Darren Lynn Bousman atakuje nas …

…. obrazami ukazującymi coraz to wymyślniejsze tortury i kary dla uczestników, który nie ukończyli gry. Początkowo sceny te szokują, jednak im dłużej ogląda się film, widz przyzwyczaja się do nich i budzą one już jedynie obrzydzenie. O ile w pierwszej części mieliśmy element zaskoczenia, o tyle trzecia część jest tego pozbawiona. Brak jest też w tej części elementu budowania napięcia i autentycznego wywołania przerażenia u oglądających. Autorzy filmu tak bardzo skupili się na wymyślaniu krwawych scen, że zapomnieli o kreowani atmosfery ciągłego zagrożenia, która powinna towarzyszyć bohaterom obrazu. Reżyser stara się grać na naszych emocjach przywołując co chwilę obrazy synka Jeffa, chcąc byśmy zaczęli współczuć głównemu bohaterowi, oraz byśmy mogli ewentualnie usprawiedliwić jego czyny. Jednak i ten element nie został dostatecznie rozwinięty, potraktowany zbyt powierzchownie, przez co jest mało wiarygodny.

Tak dla ciekawostki dodam …

… że końcowy zarys scenariusza napisany przez Leigh Whannella postał w tydzień co widać od razu, film jest niedopracowany i roi się w nim od błędów reżyserskich. Reżyser nie serwuje nam nic nowego w tej części filmu. Ciągle jest to samo – osoba, która gra w wymyśloną przez Jigsawa zabawę, ale nie wychodzi z niej żywo. Wydaje mi się, że scenarzysta jak i reżyser nie mieli pomysłu na ten film. Na całe szczęście Jigsaw i Amanda giną w finałowej scenie – co mam nadzieję zakończy serię „Saw”. Podsumowując oglądnie tego filmu to strata czasu.

Moja ocena:

reżyseria: Ryszard Zatorski
scenariusz: Alina Puchała
zdjęcia: Tomasz Dobrowolski
muzyka: Maciej Zieliński
czas trwania: 94

Anna Cieślak: Małgosia
Maciej Zakościelny: Jan
Małgorzata Kożuchowska: Renata
Tomasz Kot: Dawid
Anna Przybylska: Pani Ania
Antoni Pawlicki: Piotr
Joanna Jabłczyńska: Monika
Przemysław Cypryański: Marek, kolega Małgosi
Agnieszka Warchulska: Ewa, szefowa firmy kateringowej
Krzysztof Hołowczyc: Krzysztof Hołowczyc
Jakub Wesołowski: Wojtek, kolega Małgosi
Joanna Jeżewska: Matka Małgosi
Paweł Królikowski: Ojciec Małgosi

Zwiastun

„Dlaczego nie!” jest historią Małgosi…

… która postanawia wyrwać się z prowincji do stolicy, aby tam odnieść sukces zawodowy i spotkać księcia z bajki. Na początku wszystko idzie gładko – dostaje się na Akademię Sztuk Pięknych i poznaje swojego przyszłego chłopaka. Tuż po skończeniu studiów Małgosia pełna nadziei i marzeń rusza na poszukiwanie pracy, co wkrótce okazuje się nielada wyczynem, ponieważ żadna z firm nie odpowiada na jej CV, a dodatkowo okazuje się, że chłopak ją zdradza, a szef firmy do której próbuje się dostać dobiera się do niej. I tu rodzi się pytanie czy mimo tak złego obrotu sprawy spełnią się marzenia Małgosi i nasz kopciuszek spotka swojego księcia z bajki.
Film ten jest, lub w każdym bądź razie miał być komedią pomyłek, jednak scenarzystka Alina Puchała nie przyłożyła się do pracy i po 15 minutach filmu z ekranu wieje nudą. Mało jest tu zaskakujących sytuacji, a cały film jest bardzo przewidywalny. Cała fabuła miała opierać się na pomyłkach i niedopowiedzeniach, Małgosia bierze Janka za kogoś innego, tak samo jak Dawida, co miało spowodować lawinę śmiesznych sytuacji. Cała historia jest bardzo naciągana, przez co mało przekonywująca.

W filmie tego samego reżysera…

… „Tylko mnie kochaj” sytuację ratowali aktorzy drugoplanowi, a przede wszystkim filmowa Michalina (Julia Wróblewska), tutaj zabrakło takowych. Anna Cieślik gra Małgosię, dziewczynę po studiach, a zachowuje się jak rozkapryszone, naiwne, niedorozwinięte emocjonalnie 12-letnie dziecko, nie urzeka swoja grą, nie „flirtuje” z widzem, przez co staje się mdła i nie wzbudza sympatii (napewno dużo tu winy scenarzystki, która nie rozbudowała za nadto dialogów). Jedną śmieszną postacią jest Dominik (Tomasz Kot), któremu jednak nie poświęcono zbyt dużo uwagi, a Renata (Małgorzata Kożuchowska) wygląda trochę niesmacznie dobierając się do o wiele młodszego od siebie Janka, a poza tym wydaje mi się, że Kożuchowska miała grać kobietę-wampa, a gra słabą i bezbarwna kokietkę. Mało wiarygodną postacią, chodź bardzo dobrze zagraną, jest Monika (Joanna Jabłczyńska), która starała się o tę samą posadę co Małgosia, i chociaż podaje kawę, pomaga głównej bohaterce w zdobyciu wymarzonej pracy. Całkiem chybiona jest tutaj postać Krzysztofa Hołowczyca, który pojawia się dwa razy na ekranie nic jednak „nie wnosi” i nie pasuje do całej historii.
Film „Dlaczego nie!” jest w wielu miejscach niedorobiony, nieprzemyślany, przez co mnoży się od błędów reżyserskich, chociażby sceny w deszczu, albo scena tańca Janka i Małgosi, gdy ta zasypia mu w ramionach, co wygląda dość komicznie.

Najsłabszym punktem filmu…

… mimo wszystko są dialogi. Rozmowy między parą głównych bohaterów się nie kleją, nie są ani zabawne, ani wciągające, nie popychają akcji do przodu.
Jedynym plusem w filmie jest muzyka, której część stanowią jednak znane zagraniczne utwory, oraz piękne ujęcia. Trzeba tutaj przyznać, że w polskich filmach są coraz lepsze obrazy, co jednak nie ratuje filmu. Ogólna ocena filmu to ocena mierna.

Moja ocena:

Reżyseria: Rolf Schübel
Scenariusz: Claus Cornelius Fischer
Zdjęcia: Holly Fink
Muzyka: Detlef Petersen
Czas trwania: 108 min

Na podstawie powieści Charlotte Kerner

Iris/Siri: Franka Potente
Daniela: Katia Studt
Janeck: Wania Mues
Greg: Hilmir Snær Guðnason
Thomas Weber: Justus von Dohnanvi
Dr Fischer: Ulrich Thomsen
Kristian: Ole Puppe
Siri (w wieku 8 lat): Nina Gummich
Siri (w wieku 10 lat): Karoline Teska
Janceck (w wieku 10 lat): Woody Mues
Lekarz: Hendrik Duryn

“Jesteś moim życiem”…

… takie słowa często słyszała od swojej matki Siri. Ale czy można traktować inną istotę jako „przedłużenie” swojego życia, czy można wychować ją na taką samą osobę jaką jesteśmy my sami?. Na te i inne pytania stara się odpowiedzieć reżyser filmu Rolf Schübel. Ukazuje on nam historię trzydziestoletniej kobiety, pierwszego sklonowanego człowieka.
Światowej sławy pianistka Iris Sellin będąc u szczytu swojej kariery dowiaduje się, że cierpi na nieuleczalną chorobę, jaką jest stwardnienie rozsiane. Kochając ponad wszystko swoją pracę, oraz nie chcąc nagle zakończyć kariery (choroba powoduje przykurcz kończyn górnych i dolnych a także przedwczesną śmierć) decyduje się na sklonowanie swojej komórki oraz umieszczenie jej w swoim ciele. Iris pragnie stworzyć drugą siebie by ta druga mogła kontynuować światową karierę, by zachować cząstkę siebie, swoją wybitną twórczość dla potomnych, by nie uległa ona degradacji i zapomnieniu. Po dziewięciu miesiącach przychodzi na świat mała Siri, której życie jest już z góry zaplanowane – Siri ma uczyć się gry na pianinie i w przyszłości kontynuować pracę matki. Początkowo dziewczynka traktowana jest przedmiotowo. Przed próbą zapłodnienia lekarz chce podpisać z Iris umowę objaśniające ich wzajemne stosunki do dziecka. W dokumencie tym zawarte są wszystkie prawa matki jak i lekarza. Dr Fisher obiecuje Iris, że nie wyjawi ich tajemnicy, dopóki ona mu na to nie pozwoli.

Lata powoli mijają …

… a dziecko bardzo dobrze się rozwija i już od maleńkości (zgodnie z oczekiwaniami matki) zaczyna przejawiać ogromne zdolności muzyczne. Siri w wieku dziesięciu lat zostaje wirtuozem, a niecałe trzy lata później zaczyna występy razem ze swoja matką. Wszystko zdaje się iść zgodnie z planem – dziewczynka znakomicie się rozwija, a między matką a córką rodzi się silna więź emocjonalna. Jednak nie wszystko idzie zgodnie z planem. Osobą, która czuje się pokrzywdzona w tej „spółce” jest Doktor Fischer, który pomógł Iris w realizacji jej marzenia, w zamian za co miał mieć dostęp do badań Siri. Po kolejnej sprzeczce z matką dziecka, doktor zwołuje konferencje prasową, na której wyjawia szczegóły eksperymentu. Wyjaśnia, że Siri jest kopią, duplikatem matki, że jest pierwszym sklonowanym człowiekiem w historii. I w tym momencie zaczyna się dramat obu kobiet. Siri nie mogąc wybaczyć matce kłamstw, ani nie mogąc znaleźć odpowiedzi na pytanie kim jest, odsuwa się od Iris. Zamieszkując dziewicze lasy Kanday, z dala od telewizji, od innych ludzi, informacji od matki, rozpamiętuje przeszłość, próbując odnaleźć samą siebie.

W filmie znajdziemy wiele scen metaforycznych …

… – w pierwszych scenach „Blueprint” w drodze do doktora Fischera, który decyduje się ostatecznie podjąć sklonowania pianistki, Iris podziwia namalowany na chodniku fragment obrazu Michała Anioła „Stworzenie Adama”. Tak jak Bóg tchnął życie w ulepionego z gliny Adama, tak za moment będziemy świadkami jak doktor Fischer tchnie życie w Iris, umieszczając w jej ciele sklonowany zarodek. Doktor Fisher bawi się w ten sposób w Boga, nie wiedząc jednak jakie mogą być konsekwencje tego eksperymentu. W pierwszych scenach filmu widzimy jak Iris schodząc po schodach odbija się w dziesiątkach luster zawieszonych na ścianie. Lustra te symbolizują próżność pianistki, która stawia swoją twórczość ponad wszystko. Zresztą w całym filmie lustra odgrywają istotną rolę. Stojąc przed zwierciadłem Siri widzi swoją matkę – więc okalecza się wycinając pieprzyk, aby chodź tym różnić się od Iris. W nowym domu w Kanadzie gdzie zamieszkuje główna bohaterka brakuje luster, które mogłyby przypominać jej o przeszłości.

Film Rolfa Schübela porusza problemy klonowania…

… próbując odpowiedzieć na pytanie kim będzie sklonowana osoba – czy tylko kopią? czy też indywidualną osobowością, nowym człowiekiem? W „Blueprint” możemy zaobserwować jak główna bohaterka Siri, długo nie może zaakceptować siebie, jak przeżywa wewnętrzną walkę o własną tożsamość. W moim odczuciu film jest ostrzeżeniem, pokazuje bowiem ile cierpienia i bólu przyniosło klonowanie. Eksperyment, z którym Iris wiązała tyle nadziei nie przedłużył talentu pianistki, nie przyniósł nieśmiertelności. W wymiarze czysto ludzkim klonowanie przyniosło cierpienie zarówno dawczyni życia jak i jej córce Siri. Wyraz swojemu buntowi i niechęci do samej siebie dała Siri podczas występu z matką, gdzie po skończonej grze nakleiła na swojej piersi znaczek Gwiazdę Dawida (taką jaką musieli nosić Żydzi) w wpisanym w środku słowem „CLON”.

Moja ocena:

Zwiastun

Reżyseria: Baz Luhrmann
Scenariusz: Baz Luhrmann, Craiq Pearce
Zdjęcia: Donald McAlpine
Muzyka: Des’ree

Leonardo DiCaprio: Romeo
Claire Danes: Juliet Capulet
Brian Dennehy: Ted Montague
John Leguizamo: Tybalt
Pete Postlethwaite: Ojciec Laurence
Paul Sorvino: Fulgencio Capulet
Diane Venora: Gloria Capulet
Harold Perrineau Jr.: Mercutio
Paul Rudd (I): Dave Paris
Jesse Bradford: Balthasar
Dash Mihok: Benvolio
Miriam Margolyes: Piastunka
Vondie Curtis-Hall: Kapitan Prince
Christina Pickles: Caroline Montague
M. Emmet Walsh: Aptekarz

Zwiastun

Lecz ludzie wieki będą się smucili,
Z ust do ust niosąc w cztery świata strony
Historię dwojga kochanków z Werony

Julia, córka Capulettich…

… ma zaledwie czternaście lat gdy poznaje Romea i zakochuje się w nim. Romeo syn Montecchich, jest niewiele od niej starszy. Oboje tęsknią do miłości. Romeo zdaje się nawet, że ją przeżywa, gdyż nieszczęśliwie zakochuje się w cnotliwej Rosalinie. Dopiero spotkanie z Julią uświadomi mu jaka jest różnica między miłością a flirtem. Ich wzajemne zauroczenie i miłość pojawia się znienacka, nagłe olśnienie, jedno, drugie dotknięcie dłoni, jeden, drugi pocałunek i już wiedzą, że to miłość. Wiedzą też jednak, że ich rodzice nienawidzą się i nigdy nie zgodzą się na ten związek. Dlatego też, młodzi po kryjomu biorą ślub, po kryjomu przeżywają noc ślubną – wszystko to dzieje się tak szybko, jakby czuli, że nie mają zbyt wiele czasu…

Dramat Szekspira „Romeo i Julia” …

… powstał w 1559 roku. Jest to sztuka ponadczasowa, gdyż opowiada o sprawach i problemach uniwersalnych, mogących wydarzyć się zawsze i wszędzie. Tak właśnie odczytał tę sztukę Baz Luhrmann, reżyser współczesnej adaptacji filmowej „Romea i Julii”. Historia opowiadana przez niego dzieje się w Werona Beach. Rzecz jasna mężczyźni nie noszą przy sobie mieczy, jak u Szekspira, lecz rewolwery (Szpada 9mm), jeżdżą samochodami, ubierają się całkiem inaczej, słuchają współczesnej muzyki.
W „Romeo i Julii” głównym źródłem wstrząsu powodującego cierpienie i śmierć nie jest nigdy dobro: dobro przyczynia się do tego wstrząsu tylko przez tragiczny splot ze swoim przeciwieństwem w jednej i tej samej osobie. Głównym źródłem natomiast jest w każdym przypadku zło, i co więcej, jest to prawie zawsze zło w najpełniejszym sensie tego słowa, nie tylko jako wada, ale wyraźnie zło moralne. Miłość Romea i Julii prowadzi do ich śmierci tylko z powodu bezsensownej nienawiści ich rodziców.

Dzięki wspaniałemu reżyserowi …

… Luhrmannowi można zauważyć, że prawdziwa miłość przeobraża Romea wewnętrznie, chodź jego słowa w znacznym stopniu nadal pozostaje pod wpływem nieprzydatnej już konwencji. Równocześnie już w charakterze bohatera ujawnia się pewna popędliwość, nieopanowanie, uleganie wbrew wymogom rozsądku, zarówno gniewowi, jak i egzaltowanej rozpaczy. Spokojny i zaradny w chwilach powodzenia i szczęścia, w sytuacjach emocjonalnie skrajnych okazuje się bezsilny, niezdolny do rozwagi, a tym samym podporządkowany cudzym działaniom i planom. Dopiero wstrząs wywołany wiadomością o śmierci ukochanej czyni z zeń w pełni dojrzałego mężczyznę, a wymowność i dowcip ostatecznie ustępuje energii i determinacji w pełni ostatniego zamiaru. Wszystko co można zauważyć dzięki reżyserowi, który doskonale dobrał aktorów (czarnoskóry Mercucio) i perfekcyjnie poprowadził ich grę.

Można było zaobserwować również …

… daleko głębszą niż u Romea przemianę zachodzącą w psychice Julii. Niespełna czternastoletnia dziewczyna, dziecko biernie podporządkowujące się woli matki, nie zna miłości pod żadną, choćby konwencjonalną postacią. Niespodziewanie zakochana, w ciągu paru minut dojrzewa emocjonalnie, staje się młodziutką kobietą, szczęśliwą i szczerą w uczuciu stanowiącym teraz sens jej życia. Nagłość i skala owej przemiany czyni rolę Julii niebywale trudnym zadaniem aktorskim, któremu znakomicie sprostała Claire Danes. Julia praktyczna i zaradna, niechętna sztucznym deklaracjom Romea, szybko przejmuje inicjatywę i odrzucając konwencje pierwsza proponuje małżeństwo. Wobec kolejnych nieszczęść okazuje się silniejsza od ukochanego, odnajduje w sobie znacznie więcej hartu, aktywnie poszukując ratunku. Po śmierci Tybalta przeżywa chwilę załamania i zagubienia, rychło jednak przezwycięża słabość. Z determinacją, ale bez egzaltacji, wbrew wszystkim i wszystkiemu, wszelkimi dostępnymi środkami gotowa jest bronić miłości i zawartego małżeństwa. Opuszczona przez najbliższych walczy do końca, zaś w obliczu nieodwołalnej klęski zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią znajduje „moc w sobie wstąpienia do grobu”.

Dialogi w filmie „Romeo i Julia” …

… Buza Lurhmanna są wiernym odzwierciedleniem wypowiedzi bohaterów u Szekspira. Na początku filmu „jezyk autora ” kontrastuje z obrazem współczesnego świata, lecz w miarę oglądania filmu bohaterowie i język zaczynają stanowić nierozerwalną całość. Pod koniec seansu widz nie wyobraża sobie Romea i Julii mówiących współczesnym językiem. „Język szekspirowski” jest trudny do czytania i trudny do zrozumienia, a w wykonaniu aktorów grających w filmie oraz przeniesiony do współczesnych czasów staje się prosty i łatwy w odbiorze. Nasz świat pełen jest przekleństw i kolokwializmów, lecz po oglądnięciu „Romea i Julii” zaczyna się rozumieć potęgę i piękno słów.

Film Luhrmanna ma klasyczną budowę scenariusza …

… Tak jak tragedia Szekspira przedstawia pewien etap w życiu dwóch bohaterów pochodzących z wysokiego rodu i ich śmierć. Bohaterami są ludzie nieprzeciętni, zdolni go głębokich przeżyć, uwikłanych w konflikty, które przynoszą im cierpienie i ból. Są oni „bigger than life”, wyrastają ponad przeciętność, a jednocześnie bohaterowie podobni są do widzów, tak że każdy z nas może się z nimi utożsamić. Trzonem filmu jest akacja wywodząca się z czynów występujących postaci, a źródłem czynów – charakter bohaterów. W akcji można wyróżnić dwa rodzaje konfliktów: zewnętrzny i wewnętrzny. Konflikt zewnętrzny wyrażony jest przez walkę dwóch stron: bohatera i jego wroga, wewnętrzny zaś istnieje w duszy bohatera, w której ścierają się dwie namiętności.

Luhrmann tak jak i Szekspir ukazuje potęgę zła, jego zdolność niszczenia szczęścia i całej natury ludzkiej. Próba usunięcia zła łączy się z cierpieniem, a nawet śmiercią. A chociaż człowiek upada pokonany przez zło – nigdy nie traci swojej godności, przeciwnie – przez cierpienie ją uzyskuje. Film ukazuje wiarę w człowieka, w możliwości jego moralnego odrodzenia, a zarazem dowodzi, iż można skutecznie unicestwić zło. Decydujący wpływ na przebieg i zakończenie akcji ma przypadek. Bohaterowie przypadkowo się poznają, a zrozpaczony Romeo nie popełniłby samobójstwa, gdyby został powiadomiony o pozornej śmierci Julii.

W filmie bardziej niż w książce…

… zrezygnowano z zasady decorum. Występują tu postacie humorystyczne, sceny i dialogi przepełnione fanaberiami, komizmem. W filmie zastosowano wszystkie klasyczne reguły scenariuszowe: zwartość, jednolitość (gatunki nie są bezgranicznie mieszane), skończoność (wątki są wykończone), zależność (przypadek jest tylko na końcu w ironii dramatycznej). W „Romeo i Julii” są dwa główne punkty zwrotne: w pierwszym bohaterowie spotykają się na balu u Capulettich, w drugim „plot point” Romeo dowiaduje się o śmierci ukochanej. Oba punkty zwrotne występują w filmie kolejno między 25-30 minutą filmu i między 85-90 minutą. Film ma strukturę gradacyjną, wierzchołkową. W filmie dominuje, szczególnie w scenach spotkania kochanków, kolor niebieski, który symbolizuje ich wolność. Początek filmu został przez reżysera bardzo pomysłowo rozwiązany, epilog przedstawił jako wiadomości telewizyjne informujące nas o sytuacji panującej w Verona Beach.
Film „Romeo i Julia” Baza Luhrmanna oparty jest na klasycznych regułach scenariuszowych co sprawia, że film jest bardzo ciekawy. Skłonił mnie on do refleksji nad sensem słów „Czym jest świat bez miłości?”. Na uwagę zasługuje doskonała, dynamiczna gra aktorów, która w połączeniu z perfekcyjnym stylem Szekspira dała doskonały efekt. Scenografia i reżyseria zasługują na podziw. Luhrmann jeszcze raz udowodnił całemu światu, ze historia Romeo i Julii jest ponadczasowa.

Moja ocena:

Reżyseria: Stanley Kubrick
Scenariusz: Stanley Kubrick, Diane Johnson
Zdjęcia: John Alcott
Muzyka: Béla Bartók,
na podstawie: książki Stephena Kinga
czas trwania: 146

Jack Nicholson: Jack Torrance
Shelley Duvall: Winifred ‘ Wendy’ Torrance
Danny Lloyd: Danny Torrance
Scatman Crothers: Dick Hallorann
Barry Nelson : Stuart Ullman
Philip Stone: Delbert Grady
Joe Turkel: Lloyd
Anne Jackson: Doktor
Tony Burton : Larry Durkin
Barry Dennen: Bill Watson
Lia Beldam: Młoda kobieta w wannie
Louise Burns : Córka Grady’ego
Alison Coleridge: Suzie

Zwiastun

Kubrick był wielokrotnie posądzany o fascynacje złem…

… i epatowanie niezdrową sensacją. Niesłusznie. Kubrick próbował raczej analizować zło na różne sposoby. Ironiczny do bólu, nie żywił zbytnich złudzeń. Nie miał też przesadnie dobrego mniemania o rodzaju ludzkim. Jako filmowca pociągało go ludzkie szaleństwo i wymykająca się spod kontroli występna wolność czynienia zła. Uparcie sięgał do tych tematów i poruszał je z całą otwartością. Wbrew temu, co o nim nieraz pisano, nigdy nie tworzył obrazów przemocy z myślą o epatowaniu widowni. Jednym z filmów, w którym Kubrick zawarł całą swoją „ideologię” dotyczącą człowieka, jest „Lśnienie”.

Aktorem, którego reżyser wybrał …

… do głównej roli, jest Jack Nicholson. Gra on pisarza nie mającego powodzenia, który wraz z żoną Wendy (Durall) i synem Dannym (Danny Lloyd) postanawia zamieszkać w opustoszałym na czas zimy hotelu, by pracować nad książką. Danny ma „lśnienie”, drugą osobowość, drugą twarz, dar, który pozwala mu spoglądać w przeszłość i w przyszłość. Chłopiec potrafi rozmawiać z osobą posiadającego tą samą zdolność, nie otwierając ust. Podobny darem dysponuje kucharz hotelowy (czarnoskóry Scatman Crothers), który w pośpiechu ostrzega chłopca przed niebezpieczeństwem kryjącym się w hotelu. Jack Torrance (główny bohater) również zostaje ostrzeżony. Kierownik opowiada mu o mrocznych wydarzeniach z przeszłości, kiedy to człowiek pilnujący hotelu w sezonie zimowym, zamordował całą swoją rodzinę. Torrence lekceważy całą historię, jednak nieszczęście staje się coraz bardziej wyczuwalne. Już sam sposób, w jaki przeprowadza rozmowę dotyczącą pracy dozorcy hotelu, wskazuje na jego zaburzoną psychikę. Zachowanie Jacka staje się coraz dziwniejsze, a jego żona Wendy zaczyna czuć się coraz gorzej. Jedną z najbardziej przerażających scen filmu, która nie ma żadnych typowych efektów czy cech horroru, jest ta, w której Wendy odkrywa, iż jej mąż w ciągu tygodni przebywania w hotelu napisał setki stron, na której było tylko jedno zdanie:

„Cała ta praca i brak rozrywki sprawiają, że Jack traci humor”.

Na oczach jej i widzów obłęd Jacka rozwija się do szału, a w końcu do pragnienia popełnienia bestialskiego mordu.

Wraz z narastającą stopniowo atmosferą horroru..

… rośnie aktorski wysiłek Nicholsona. Jego twarz odzwierciedla dokładnie uczucia, coraz silniejszy obłęd, „uśmiech mordercy” przeradza się w diaboliczny grymas, jest wyrazem wewnętrznych przemian bohatera.
Jack Nicholson nie jest ani specjalnie atrakcyjny, ani seksowny, wywiera jednak bardzo silne, zdecydowane wrażenie. Przypuszczalnie dlatego, że za tą twarzą kryje się coś więcej. Obserwując go na ekranie, czuje się, że pod maską pozornej obojętności jest coś niesamowitego, wzbudzającego obawę. Demoniczny czar Nicholsona rozwija się w pełni, gdy na jego twarzy pojawia się ów charakterystyczny dla niego, szeroki uśmiech będący dla krytyków i widzów tym elementem, który uczynił z niego gwiazdę. To, co w przypadku innych ludzi jest przyjacielskim gestem, czy też wyrażeniem uczucia szczęścia, staje się u Nicholsona znanym „uśmiechem mordercy”, „niedbałą pewnością siebie rozumianą jako melancholijna autoironia”. Kiedy uniesie on lekko swoje wąski brwi, tak że tworzą kąt prosty, wtedy jego uśmiech ma naprawdę morderczy charakter, symbolizuje terror w najczystszej postaci, wytwór śmiertelnie niebezpiecznego, nie skrywanego szaleństwa, jest uśmiechem porażającym i przerażającym widza.

Nicholson portretuje szaleństwa …

… z niewiarygodną ilością aktorskich środków wyrazu. Staje się wcieleniem żyjącego i chodzącego terroru, kiedy z diabolicznym uśmiechem roztrzaskuje siekierą drzwi, za którymi ukrywa się Wendy, i wsadza głowę przez wyrąbaną dziurę, to jego krzyk „Złotko, jestem w domu” naprawdę wywołuje paniczny strach. Krytycy wyrazili się o nim negatywnie, a przez to niesprawiedliwie, ale winę za to ponosi niemiecki dystrybutor, gdyż skrócił film o początkowe trzydzieści minut, które mówią o tym, że Jack był brutalnym alkoholikiem. Nicholson miał o swojej roli określone wyobrażenie. Chciał urzeczywistnić intencje filmu poprzez grę. „Grałem tak, jak gdyby była to bardzo realna, klasyczna psychoza męskiej nieudolności i patologicznego przeniesienia jej na jego rodzinę (…) widzę Torrance’a jako człowieka, którego dążenia przewyższają jego zdolności. Jest niezwykły o tyle, że zaburzony emocjonalnie”.

„Lśnienie” jest więc nie tyle czystym horrorem …

… co narastającym dramatem rodzinnym, wyzwolonym przez nagłą izolację w hotelu i szaleństwo Torrance’a, o ile samą fabułę cechują pewne nonsensy, to technika jest perfekcyjna, a może nawet zbyt perfekcyjna.
Nierzadko zdarza się w filmach Kubricka, że formalna doskonałość przewyższa wartości treściowe. Nigdy jeszcze nie widziano w kinie tak żywiołowych najazdów kamery, w szalonym tempie, pozornie bez wytchnienia pokonującej wszystkie przeszkody. Kamera tworzy swój własny wir wciągający magicznie zarówno Jacka Torrence’a, jak i widzów w labirynt, z którego nie ma wyjścia. Takie ujęcia były możliwe dzięki zastosowaniu techniki steadycam. Polega ona na użyciu naramiennego statywu, dzięki któremu kamera może się poruszać w dowolny sposób, a przede wszystkim bezwstrząsowo. Kubrick był pierwszym reżyserem, który zademonstrował estetyczne bogactwo tej techniki, aż zapierało dech w piersi.
Za pomocą zarówno dość płaskich, jak i subtelnych środków Kubrick tworzy atmosferę terroru wyłaniającego się nagle z pozornej normalności dnia codziennego, przy czym granice między rzeczywistością, urojeniami i wizją przenikającą się wzajemnie, splatają się i łączą – klasyczny horror w nowoczesnej oprawie.

Dialogi w „Lśnieniu” są bardzo ważne…

… dostarczają nam informacji o bohaterze, charakteryzują go, są istotnym elementem akcji. Dialogi są nieoderwalnym składnikiem atmosfery filmu, jego poetyki, jego wyrazu artystycznego. Kubrick pisząc scenariusz do „Lśnienia” bardzo dobrze przemyślał rolę dialogów. W filmie nie rodzą się one z potrzeby chwili, by załatać dziury w rwącej się akcji czy dla zabicia czasu. Nie są one przypadkowe, słowa w scenariuszu nie są podporządkowane doraźnej odruchowości, lecz umieszczane na swoich miejscach, pełniąc określoną role w strukturze całości. Kubrick w „Lśnieniu” zawarł elementy charakterystyczne dla horroru klasycznego (duch otwiera drzwi, tajemniczy, przeklęty hotel) i nowego. Monstrum ma charakter wewnętrzny, jest swoisty, przedstawiony jest też punkt widzenia ofiary i monstrum. Mimo iż potwór jest pospolity i typowy, jest jednak jakby niezniszczalny, jego duch będzie już na zawsze w hotelu. Na drodze do szaleństwa Kubick łączy horror zewnętrzny i wewnętrzny tak podstępnie i kunsztownie, że nawet chłodne, nieczułe efekty wizualne zyskują pozór „psychicznej rzeczywistości”. „To są jedynie obrazy” – mówi do siebie Danny, by stać się panem własnego strachu. I tak właśnie jest – to są tylko obrazy Stanley’a Kubrica, który nakręcił coś więcej niż rozrywkowy horror, nakręcił arcydzieło.

Moja ocena:

Reżyseria: Luis Buñuel
scenariusz: Luis Bunuel, Jean-Claude Carriere
zdjęcia: Sacha Vierny
na podstawie: powieści: Josepha Kessela
czas trwania: 101

aktorzy:
Catherine Deneuve: Séverine Serizy
Jean Sorel: Pierre Serizy
Michel Piccoli: Henri Husson
Geneviève Page: Madame Anais
Pierre Clémenti: Marcel
Françoise Fabian: Charlotte
Macha Méril: Renee
Muni: Pallas
Maria Latour: Mathilde
Marcel Charvey: Profesor Henri
Bernard Musson: Majordom
François Maistre: L’ensignant
Michel Charrel: lokaj
Iska Khan: azjatycki klient
Francisco Rabal: Hyppolite

Luis Buñuel urodził się 106 lat temu…

… lutego 1900 roku. Był bez wątpienia jednym z wielkich artystów XX wieku, który za cel postawił sobie odsłonięcie prawdziwej natury człowieka, stłamszonej przez kulturę i wychowanie. Chciał oczarować świat. Luis Buñuel kontempluje świat spostrzeżeniem proroka z innej epoki, z innego świata, w którym możliwe są jeszcze innowacja, inwencja, wolna gra wyobraźni. To on właśnie sprawił, że odkryliśmy co jest poza naszym światem – tam, gdzie na rzeczywistość nakłada się marzenie.

Buñuel jest jednym z największych filmowców …

… autorem filmów tryskających inteligencją, antyretorycznych, pełnych humoru – prawda, że humoru szczególnego. Należy do filmowców, którzy opatrywali swe filmy najładniejszymi tytułami „Dyskretny urok burżuazji”, „Widmo wolności”, „Anioły zagłady”, „Droga mleczna”, „Mroczny przedmiot pożądania”, „Piękność dnia”, „Moje ostatnie westchnienie”.

„Piękność dnia” jest historią życia Severine…

… żony szanowanego lekarza Pierre’a. Nie potrafi ona w przybliżeniu określić ani tego, „kim jest”, ani swoich pragnień. Choć szczerze kocha swojego męża, nie umie czerpać przyjemności z fizycznych z nim kontaktów, do tego nawiedzają ją sny sadomasochistyczne. Pewnego dnia dowiaduje się od pewnej damy z towarzystwa, że dla urozmaicenia swojego codziennego, nudnego życia, odwiedza ona dom schadzek. Severine postanawia odwiedzić to miejsce. Pani Anais, właścicielka domu publicznego, zachwycona urodą głównej bohaterki proponuje jej pracę pod pseudonimem „Piękność dnia”. Severine zostaje w końcu prostytutką, grając jednocześnie rolę przyzwoitej żony. Szalony romans z nieobliczalnym złoczyńcą Marcelem (Pierre Clementi), nowym kientem nie przynosi jej satysfakcji. Mężczyzna zakochuje się jednak w niej i próbuje doprowadzić do tego, by Severine była tylko jego. Sytuacja komplikuje się w momencie, kiedy dom schadzek odwiedza przyjaciel rodziny, pan Henri. Severine przerażona ucieka. Marcel śledzi ukochaną i nachodzi ją w domu. Nie mogąc pogodzić się z odrzuceniem – strzela do męża kobiety, który w wyniku urazu traci wzrok i zostaje sparaliżowany. Żywiołem tej kobiety jest raczej ciągłe udawanie, wieloznaczność istnienia, tak wspaniale uchwycone przez Catherine Deveuve.

W „Piękności dnia” niezaspokojona w małżeństwie …

… nimfomanka jest medium wiodącym w świat dekadenckiej burżuazji, skazanej przez Buñuela na śmierć w niełasce. Liczy się tu nie tyle fabuła pełna zboczeń seksualnych ile masochistyczna pasja do degradacji – obrzucanie błotem (sen głównej bohaterki). Sny odgrywają bardzo ważną rolę w życiu Severine’y, ukazując jej kondycję psychiczną. Na początku filmu widzimy powóz konny, w którym siedzi główna bohaterka z mężem. W oddali słychać dzwoneczki. Nagle powóz zatrzymuje się, dwóch stangretów wyciąga kobietę siłą i przywiązują ją do drzewa. Mąż gardzi Severine, skazuje niewierną żonę na chłostę, a później zostawia ją na pastwę niewyżytych seksualnie stangretów. W tym momencie kobieta budzi się, okazuję się, że był to tylko zły sen.

Opierając się na obserwacjach Freuda …

… można stwierdzić, ze „w marzeniu sennym zawiera się więcej niż samo życzenie dotyczące przyszłości. Ukazuje ono bowiem życzenie jako spełnione, przedstawia to spełnienie jako realne i aktualne”. Według Freuda sny są postacią zastępczą wydarzeń z dzieciństwa, od których człowiek się nie uwolnił, a ich treścią jest przeważnie wyparta seksualność.
Severine’a w dzieciństwie była prawdopodobnie molestowana seksualnie, na co wskazuje fragment w filmie, w którym jako dziewczynka jest obmacywana przez dorosłego mężczyznę. Wydarzenie to tak bardzo wpłynęło na jej psychikę, że często śnią się jej koszmary. Sny Severine’y są dość trudne do zinterpretowania, ponieważ ulegają one zamaskowaniu, gdyż w przeciwnym wypadku świadomość nie mogłaby ich akceptować. Sny paradoksalnie zakrywają zupełnie inne uczucia Severine. W śnie głównej bohaterki mąż jej jest bardzo okrutny, nieugięty, nie potrafi przebaczyć żonie. W rzeczywistości Pierre jest bardzo czułym, wyrozumiałym, kochającym mężem. Nigdy nie krzywdziłby Severine, boi się tego, że narzuca jej swoje decyzje. Marzenia senne w „Piękności dnia” splatają się często z rzeczywistością, tak że trudno powiedzieć, gdzie jest granica pomiędzy nimi. Przypomina mi to bardzo podobną scenę w filmie braci Wachowskich pt. „Matrix”. Padło tam wówczas bardzo ważne zdanie – „Gdybyś nie mógł się obudzić, jak odróżniłbyś sen od jawy?”. Bardzo trudne jest ustalenie w „Piękności dnia”, co jest jawą, a co snem, co jest rzeczywistym przeżyciem Severine, a jej nocnym marzeniem sennym. Marzenie senne daje pewnego rodzaju psychiczne spełnienie życzenia stłumionego. I tak dzieje się w przypadku Severine, której jednak nie wystarczają sny, pragnie ona urzeczywistnić je pracując jako prostytutka.

Bardzo podoba mi się scena …

… w której bohaterka zastanawia się, czy pracować w domu publicznym. Reżyser ukazuje wówczas tylko stopy Severine, jej kroki, które są niepewne, powolne – pokazuje w ten sposób, że kobieta jest niezdecydowana.

Koszmary, które nawiedzają Severine …

… kończą się w momencie, gdy jej mąż zostaje sparaliżowany i odcięty od świata zewnętrznego. Wtedy też Severine zaznaje uczucia szczęścia. Śni się jej, że z mężem wznosi toast i słyszy dzwoneczki od powozu, w którym jechała z małżonkiem w jednym z wcześniejszych koszmarów sennych. Jednak tym razem powóz jest pusty. Senne mary przestają ją nawiedzać, jest szczęśliwa.

Film „Piękność dnia” jest fantastycznym filmem, który świadczy o dużej wiedzy Buñuela na temat ludzkiej psychiki. Reżyser ukazuje nam mroczny urok podświadomości.

Moja ocena: